Tarih Bilimi Nedir 10

Gün, geçmiş dönemin incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan olayların incelenmesinin yanı aralık, bu olaylarla müntesip bilgilerin keşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan veya isim-dışı ayırtı gözetmeksizin, belde ve dönem aralığının kestirildiği bir geçmiş dönem dilimde, illet-sonuç ilişkisi kurup, belge ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel nitelikli disiplin olan gün, rastgele bir ilim kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her düzın maziini inceleyebilecek denli geniş bir disiplindir. İnsanlık mazii lafız konusu başüstüneğunda, yazının icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Günî inceleme, geçmiş zamandaki olaylara ilişik bütün bilgilerin, olayların vuku bulduğu devrin şartları oda önüne hileınarak, olabilir başüstüneğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanan olayların bir henüz evetşanabilmesi kadar bir muhtemellık olmadığından huy bilimlerindeki kadar deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki ortak muhaliflığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (valörı “soruşturma”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, sava ahiz kanalıyla fen edinme anlamlarında kullanılan kelime, Attika lehçesinde görerek, şahit olarak bilme anlamlarının yanı aralık çok henüz geniş bir valör gönülğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve hatta gittikçe huy bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın teşhismıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden gayrı bir şey bileğildir.[5]